Totale Laryngectomie
Wat is een totale laryngectomie?
Bij een totale laryngectomie wordt het hele strottenhoofd verwijderd. Dit betekent dat:
-
de stembanden verdwijnen, waardoor u geen stem meer kunt maken op de oude manier
-
de luchtpijp wordt gescheiden van neus en mond
-
u ademt via een blijvende opening in de hals (stoma)
-
lucht niet meer via de neus stroomt, waardoor ruiken niet vanzelf gaat
-
slikken anders aanvoelt, omdat de structuur van de keel verandert
​
Deze operatie is soms nodig bij:
-
kanker van het strottenhoofd
-
terugkeer van kanker na eerdere behandeling
-
een strottenhoofd dat niet meer goed werkt en zorgt voor ernstige adem-, slik- of stemproblemen
​
Na de operatie verandert er veel in het dagelijks leven: hoe u ademt, spreekt, ruikt en slikt. Het is heel normaal als dit grote vragen of onzekerheid oproept. U hoeft hier niet alleen doorheen te gaan.
​​
Informatie en begeleiding vóór de operatie
Veel mensen vinden het fijn om vóór de operatie al te weten wat hen te wachten staat. Duidelijke uitleg helpt om met meer rust en vertrouwen naar de behandeling toe te leven.
​
In het ziekenhuis krijgt u vaak al uitgebreide informatie van het hoofd-halsteam. Daarnaast kunt u terecht bij de Patiëntenvereniging Hoofdhals (PVHH). Via de PVHH kunt u spreken met een ervaringsdeskundige (patiëntvoorlichter): iemand die de operatie zelf heeft ondergaan en uit eigen ervaring kan vertellen hoe het dagelijks leven eruitziet.
​
Wilt u naast deze informatie graag extra uitleg of begeleiding? Dan kunt u bij ons terecht voor:
-
begrijpelijke uitleg over ademen, spreken, ruiken en slikken na de operatie
-
informatie over hulpmiddelen zoals HME-filters, een electrolarynx of een stemprothese
-
tips voor de periode direct na de operatie
-
uitleg over hoe de revalidatie eruitziet
-
ruimte om vragen, zorgen of twijfels te bespreken
​
Ook als u nog in de besluitvorming zit, meer duidelijkheid wilt of vragen heeft, bent u van harte welkom.
​
Samenwerking met het ziekenhuis
Onze zorg sluit aan op wat u in het ziekenhuis heeft geleerd.
Wij hebben korte lijntjes met:
-
ziekenhuizen in Noord-Nederland
-
het NKI-AVL (Antoni van Leeuwenhoek)
​
Door deze samenwerking:
-
blijft de behandeling duidelijk, veilig en vertrouwd
-
wordt de revalidatie goed afgestemd op uw medische situatie
-
bent u verzekerd van begeleiding die aansluit bij de nieuwste richtlijnen en kennis
-
kunt u de revalidatie thuis volgen, terwijl de kwaliteit vergelijkbaar blijft met specialistische centra​​
Logopedie na totale laryngectomie
Complete revalidatie, stap voor stap
​
Wat kan Logopedie betekenen?
Na een totale laryngectomie verandert er veel in het dagelijks leven. Logopedie helpt u om nieuwe vaardigheden aan te leren, bestaande functies te behouden en zo prettig en zelfstandig mogelijk te blijven functioneren. De behandeling sluit aan bij uw tempo, doelen en mogelijkheden. Hieronder leest u hoe logopedie kan helpen.
Ademen
Omdat je na de operatie via het stoma ademt, komt er koude, droge lucht binnen. Dit kan irritatie of meer slijm geven.
​
Wij helpen met:
-
onafhankelijke en eerlijke uitleg over hulpmiddelen zoals HME-filters
-
rustige, effectieve ademhaling
-
prettig ademen bij inspanning
Spreken
De stem klinkt na de operatie altijd anders. U moet opnieuw leren hoe u geluid maakt. Hoe lang dat duurt voordat het lukt, verschilt per persoon. Samen zoeken we naar een manier van spreken die bij u past. Ik help u stap voor stap om weer vertrouwen te krijgen in uw nieuwe stem.
Slokdarmspraak
Bij slokdarmspraak leert u lucht in de slokdarm te brengen door het door te slikken en vervolgens op te boeren. Het 'opboeren' zorgt voor geluid en met dat geluid kunt u leren spreken.
Wij helpen met:
-
het aanleren van deze techniek
-
het oefenen van deze techniek
-
het gebruikmaken van deze techniek in het dagelijks leven.
​
De Electrolarynx
Een electrolarynx is een klein apparaat dat door trillingen geluid maakt. Het apparaatje houdt u tegen uw hals, wang of kin en vervolgens vormt met u met uw mond de woorden.
​
Wij helpen met:
-
een passend apparaat vinden
-
het apparaat goed te gebruiken
-
duidelijk te leren spreken
​
Stemprothesespraak
Veel mensen krijgen (uiteindelijk) een stemprothese. Dit is een klein klepje (ventiel) tussen de luchtpijp en de slokdarm. Door rustig uit te ademen en de stoma kort af te sluiten, gaat lucht via de prothese naar de slokdarm. De slokdarm gaat trillen en zo ontstaat er geluid dat je kunt gebruiken om te praten.
​
Wij helpen met:
-
het oefenen van deze techniek
-
ontspannen, duidelijk en verstaanbaar praten
-
het veilig en schoon gebruiken van de prothese
-
het opbouwen van vertrouwen in je nieuwe stem
​
Handsfree spreken
Sommige mensen willen graag zonder handen leren spreken. Hiervoor is een speciaal ventiel nodig dat automatisch sluit bij het uitademen. U heeft hiervoor wel een stemprothese nodig.
​
Wij helpen met:
-
het kiezen en gebruiken van het juiste ventiel
-
een rustige, efficiënte ademhaling
-
veilig omgaan met alle materialen
-
het leren van hands-free spreken
Slikken
Na de operatie gaat het slikken anders. Veel mensen merken dat eten of drinken blijft hangen, terugkomt in de mond of via de neus, voelt alsof er een “drempel” zit, dat het meer tijd kost of dat ze aanpassingen moeten maken in hun dieet. Ook smaak en geur kunnen verminderd zijn, wat invloed heeft op eetplezier.​
Wij helpen met:
-
het herkennen van en handelen bij een lekkende stemprothese
-
oefeningen voor mond- en keelspieren
-
intensieve slikrevalidatie met spierversterkende oefeningen
-
prettiger en efficiënter eten en drinken
-
praktische adviezen voor thuis
Ruiken
Na de operatie ademt u niet meer via de neus. Hierdoor lijkt het alsof je minder goed kan ruiken. Toch is ruiken vaak nog steeds mogelijk. Met een speciale techniek kunt u weer lucht langs de neus laten stromen en op die manier opnieuw leren ruiken.
​
Wij helpen met:
-
het aanleren van de techniek
-
geuren herkennen
-
dit toepassen in het dagelijks leven
Zingen
Zingen zonder stembanden lijkt misschien onmogelijk, maar toch kunnen veel mensen het weer leren. Met de juiste techniek en begeleiding geeft zingen plezier, meer controle over de ademhaling en vaak ook meer zelfvertrouwen.
​
Wij helpen met:
-
het gebruiken van een rustige ademhaling en goede pauzes
-
het kiezen van liedjes die passen bij jouw nieuwe stem
-
duidelijk articuleren en verstaanbaar klinken
-
veilig zingen met je stemprothese of HME, zonder te veel druk op te bouwen
​
Samen ontdekken we wat er wél kan, en vaak is dat meer dan u denkt!
Praktische zaken en andere vaardigheden
Na een totale laryngectomie zijn er praktische handelingen die belangrijk zijn voor uw dagelijks functioneren. Ik leer u stap voor stap hoe u hier het best mee om kunt gaan. Belangrijke praktische zaken:
-
de verzorging van het stoma
-
veilig borstelen en onderhouden van de stemprothese
-
wat te doen bij lekkage door of langs de stemprothese
​
Naast deze basiszaken zijn er ook andere vaardigheden die na de operatie anders werken. Het zijn dingen die we in het dagelijks leven automatisch doen, maar die na een laryngectomie opnieuw moeten worden geleerd. Gelukkig kan dat vaak ook. Denk hierbij aan:
-
een kaarsje uitblazen
-
neus snuiten
-
fluiten
​
Ook is het belangrijk om de manier van communiceren aan te passen zodat je met minder moeite toch de boodschap gemakkelijk overbrengt. Denk hierbij aan het aanleren van:
-
ondersteunende gebaren gebruiken
-
handig taalgebruik in gesprekken
​
Samen kijken we wat u graag weer wilt kunnen, wat u belangrijk vindt en welke stappen daarvoor nodig zijn.​
Samen ontdekken we wat nog wel kan
Na een totale laryngectomie verandert er veel in het dagelijks leven. Sommige functies moeten opnieuw worden aangeleerd, andere kunnen worden behouden of verder worden versterkt. Wat haalbaar is, verschilt per persoon en per fase van het herstel. Wij ondersteunen u bij het opnieuw vinden van een veilige, praktische en zo prettig mogelijke manier van ademen, spreken, ruiken en slikken.
​
Of uw doel nu is om weer te kunnen spreken, met meer gemak te eten en drinken, rustiger te ademen of vooral stabiel te blijven in wat u nu kunt: wij begeleiden u zorgvuldig en in uw eigen tempo. Samen zoeken we naar oplossingen die passen bij uw situatie, mogelijkheden en wensen.
​
Samenwerkingen
Voor deze gespecialiseerde zorg hebben we korte lijnen met ziekenhuizen in de regio en met het Nederlands Kanker Instituut - Antoni van Leeuwenhoek (NKI-AVL). Ook werken we samen met de Patiëntenvereniging Hoofdhals (PVHH) en de leveranciers van hulpmiddelen, zoals:
​
-
De Tweede Stemwinkel (opbrengst gaat naar de PVHH)